Paggunita sa EDSA People Power 1986 ni Sen. Francis “Kiko” Pangilinan: Kamulatan sa Pambansang Realidad

Ang lahat nag-umpisang hindi mulat. Ang totoo, mas marami ang hindi “politicized” at hindi interesado sa kaganapan sa pulitika. Believe it or not, once upon a time, isa akong “apolitical at indifferent” na UP student nung 1980s.

May nauuna sa kamulatan sa pulitikang pambansa at may nahuhuli. Ang lahat ng kamulatan nag-uumpisa sa personal level at experience. Dito sa personal level, nag-uumpisa ang pagtatanong at paghahanap ng mga sagot sa mga tanong na ito. Unti-unti dumarating ang kamulatan sa pagtatanong at pakikinig hanggang sa mauunawaan na ang mga pangyayari sa bansa at ang epekto nito sa buhay natin, ng ating mga anak, pamilya.

Kaya mula pa nung aktibista ako sa UP nung panahon ni Marcos, mahalaga na ang mga pulong-bayan, pulong-bahay, fora, symposia at education discussions o mga ED tungkol sa mga pangyayari sa bansa at sa mundo at ang ugnayan nito sa buhay ng bawat isa upang mas mapalalim pa ang pag-unawa sa mga pambansang realidad.

Sa harap ng pag-agos ng fake news, paninira, propaganda, at paglilihis, lalong kailangan ang mga symposia, fora, mga pulong-bayan upang mag-usap, makinig, matuto, umunawa, at sa huli kumilos.

Kiko Pangilinan, EDSA People Power 1986
Kiko Pangilinan, EDSA People Power 1986

At dahil anibersaryo na ng 1986 People Power ngayon, ang personal experience ko sa pagiging interesado sa pambansang realidad ay naganap nung August 21, 1983 nung walang-awang binaril sa airport si Ninoy Aquino.

“Apathetic at indifferent” UP student pa ako up to that point. Hindi pa ako sumabak sa pagiging student leader nun. Personal ito sa akin dahil fraternity brother ko sa Upsilon Sigma Phi si ex-Senador Aquino. Personal twice over dahil brod ko rin si Marcos.

Nagulo at nahati ang fraternity sa nangyari. Sa hanay ni Marcos ang mga big names na mga Upsilonian tulad nina Arturo Tolentino, Roberto Benedicto, Estelito Mendoza, General Josephus Ramas, Jolly Bugarin. Kahanay naman ni Ninoy ang mga Upsilonians na big guns naman ng opposition na sina Doy Laurel, Gerry Roxas, Joker Arroyo, Jake Almeda Lopez, Senseng Suarez, Armando Malay at pati brods na namundok tulad nina Mer Arce at Melito Glor.

Dun ako nag-umpisa sa pagtatanong at paghahanap ko ng mga sagot. Mababaw pa nga ang mga unang tanong ko tulad ng, bakit pinapatay ni Marcos ang ating brod na si Ninoy? Paano naman nakalusot ang “communist hitman” na si Rolando Galman sa 3,000 sundalo ng AFP na nakabantay at nakapaligid sa airport dahil sa kanyang pagdating? Di ba katangahan ng AFP na nakalusot si Galman? Nakalusot ba o pinalusot? Communist hitman daw ang pumatay? Etc. etc.

Maraming mga katanungan na hangad ko ang mga sagot. Nakinig ako sa mga symposium. Nag-umpisa akong magbasa ng We Forum, Mr & Ms, at iba pang independent news sources, na “Mosquito Press” ang tawag noon. At matapos ay sumabak na ako sa campus activism sa susunod na taong 1984.

Nagtanong. Naghanap ng mga sagot. Nakinig. Natuto. Namulat. Kumilos.

Pamahayag ni Sen. Francis “Kiko” Pangilinan sa pagsaulog sa EDSA People Power 1986:
 
Pagmata sa Nasudnong Reyalidad
 
Ang tanan nagsugud walay pagpakabana. Ang tinoud, mas daghan ang dili “politikado” ug dili interesado sa panghitabo sa pulitika. Motou kita o dili, saunang panahon, usa ako ka “apolitikado ug way pagtagad” nga estudyante sa UP niadtong 1980.
 
Naay mga nahauns  sa paghigmata sa pulitikang pambansa ug naay po’y naulahi. Ang tanang pagmatngon nagsugud sa personal nga lebel ug eksperyensya. Diri sa personal nga lebel, nagsugud sa pagpangutana ug pagpangita sa mga tubag niini nga mga pangutana. Hinay hinay nga niabot ang pagmata sa pagpangutana ug pagpaminaw hangtud nga masabtan na ang mga panghitabo sa nasud ug ang epekto niini sa atong kinabuhi, sa atong mga anak, pamilya.
 
Maong gikan pa niadtong aktibista ako sa UP niadtong panahin ni Marcos, importante na ang mga pulong-nasud, pulong-balay, fora, simposya ug mga edukasyong diskusyon o mga ED mahitungud sa mga panghitabo sa nasud ug sa kalibutan ug ang koneksyon niini sa kinabuhi sa kada usa aron mas mulalom pa ang pagsabot sa mga nasudnong reyalidad.
 
Sa atubangan sa pag-agas sa mga pekeng balita, pagpangdaot, propagandang hiwi ug paglilihis, mas kinahanglan ang mga simposya,fora, mga pulong-nasud aron mag isturyahanay, maminaw, makakat-on, musabot, ug sa katapusan mulihok.
 
Ug tungud kay anibersaryo na sa 1986 People Power karun, ang personal nga eksperyensya nako sa pagka interesado sa nasudnong reyalidad nahitabo niadtong Agusto 21,1983 niadtong walay kalooy nga gipusil sa tugpahanan si Ninoy Aquino.
 
“Apatetiko ug walay pag unong” nga studyante sa UP pa ko hangtud sa diha nga punto. Wala pa ako musulay sa pagka studyante nga pinuno kaniadto. Personal kini sa akoa tungud sa fraternity nga igsoun nako sa Upsilon Sigma Phi si kanhi Senador Aquino. Personal nga kaduha tungud kay igsoun ko usab si Marcos.
 
Nagkagubot ug natunga ang fraternity sa nahitabo. Sa grupo ni Marcos ang mga dagkong pangalan nga mga Upsilonian sama nila ni Arthuro Tolentino, Robert Benedicto, Estelito Mendoza, Heneral Josephus Ramas, Jolly Bugarin. Kauban usab ni Ninoy ang mga Upsilonians nga dagkong pusil usab sa oposisyon nga sila ni Doy Laurel, Gerry Roxas, Joker Arroyo,Jake Almeda Lopez, Senseng Suarez, Armando Malay, ug hasta usab ang mga igsoun nga nagpabukid sama nila ni Mer Arce ug Melito Glor.
 
Didto ako nagsugud sa pagpangutana ug pagpangita nako sa mga tubag. Mabaw pa gani ang mga unang pangutana nako sama sa: Nganung gipatay ni Marcos ang atong brod nga si Ninoy? Giunsa usab paglusot ang mga “komunistang hitman” nga si Rolando Galman sa 3,000 nga sundalo sa AFP nga nakabantay ug nakalibot sa tugpahanan tungud sa iyahang pag abot? Dili ba katangahan sa AFP nga nakalusot si Galman? Nakalusot ba o gipalusot? Komunistang hitman daw ang gapatay? Etc. Etc.
 
Daghang mga pangutana nga pangandoy nako ang mga tubag. Naminaw ako sa simposyum. Nagsugud ako nga magbasa ug We Forum, Mr & Ms, ug uban pang independenteng kakuhaan ug balita, nga “Mosquito Press” ang tawag niadto. Ug human kay nisugud na ako sa campus nga aktibismo sa sunod nga tuig 1984.
 
Nangutana. Nangita ug mga tubag. Naminaw. Nakakat-on. Nagmata. Nilihok.