PANANGBALIW ITI KAIPAPANAN NGA AKEM TI PARTIDO LIBERAL ITI GIMONG A PILIPINAS

May 29, 2017

Surat iti akin-aramid: Manipod mangiturturay a partido agingga’t partido nga naipaigid, dakami nga adda’t Partido Liberal ket madama nga agararamid ti nauneg a pannakaisao kadagiti myembro mi ken dadduma nga maseknan tapno agkakaysa kami nga makabukel iti estratehiko nga pagturungan. Dagitoy dagiti umuna nga kapanunutak kas panagturongtayo iti importante nga ehersisyo nga kas panangamiris ken agturong iti masakbayan nga aksyon.

Iti intero nga lubong, iti kultura ti demokrasya – anus, debate, ken awanan-armas nga kinapudno – ket kumapkapsot ken dagiti tendensiya a naranggas nga panagturay ket agpangpangato. Ditoy Pilipinas, daytoy nga kasasaad ket maysa a paset iti kolektibo nga pannakaabak dagiti lider iti gimong (iti politika, kadagiti relihiyoso, iti negosyo, ken dadduma nga grupo sibiko) tapno mangruk-at iti pagilyan manipod kadagiti panagiggem ti nakaro nga dinastiya a politikal ken pang-ekonomiya, ken tapno baliwan iti nakusel nga demokrasya tayo nga mapan iti maysa nga mangtungpal ti madi pay a napasamak nga promesa ti 1986 nga EDSA People Power Revolt.

No man pay nakaungar ti ekonomya manipod iti nasayud nga panagtakaw ni Marcos iti pagbagasan ti pagilyan, agnanayon pay dagiti kangrunaan nga parikot ti kinakurapay, kinaawan ti panagpapada, ken pannangiparit (exclusion). Iti tengnga ti nagado nga kinaawan ti trabaho, mapwersa dagiti trabahador nga agubra kadagiti narurugit, napeggad, narigat, ken kaadwan ket saan nga permanente nga trabaho (kaadwan idiay ballasiw-taaw) urayno malappedan dagiti karbengan da iti panagtrabaho nga kas agorganisa, iti seguridad ti panagpatingga’t trabaho, ken iti disente nga trabaho. Ti programa nga reporma iti agraryo ket dakkel nga pannakaupay, kadagiti mabisbisinan nga mannalon, kadagiti nakurapay, ken dagiti awanan ti daga/wenno pagsapulan nga adda’t naimbag a pasweldo. Nariwriw iti agnaed kadagiti nagdudugyot a kondisyon nga nganngani awan dagiti kangrunaan a kasapulan tapno mabiag nga adda’t dayaw da. Ado dagiti agbalin nga agpipidot ti basura ken aglako ti maiparit nga droga tapno laeng mabiagda. Agnanayon nga pabor dagiti paglintegan maipapan ti panagbuwis ken dadduma nga pang- ekonomiya (aglalo iti panagpatungpal) para kadagiti nagbabaknang launayen, ken saan nga parehas para kadagiti adda ti middle class ken adda pay iti nababbaba a tukad. Agtultuloy iti sistematiko nga panagtakaw nga mangirareb iti pannabangkrap ti pondo’t pagilyan agraman ti moralidad. Saan nga nagballigi dagiti nagsasaruno nga gubyerno a mangted iti trabaho, makan, pagtaengan, panagtaripato ti salun-at, edukasyon, ken daduma nga serbisyo publiko para kadagiti ordinaryo nga Pilipino. Saan nga naipatungpal iti pagilyan nga Pilipinas iti panangiwaras ti kinabaknang ken makaited iti agpapada nga panaggun-od ti sweldo, oportunidad, ken serbisyo.

Iti uneg ti panawen nga nalpas iti EDSA, ti Partido Liberal ket nagbalin a parte iti napaungar nga demokratiko nga paspasdec (institutions), nangnangruna nga awan panagsabalina maipapan ti ideolohiya kadagiti dadduma nga partido a politikal, kaadwan nga lider na ket naikkat manipod kadagiti peggad nga inaldaw a masangwanan dagiti ordinaryo nga tao.

Kasta met, iti teknolohiya, iti globalisasyon, ken iti panagbaliw ti klima (climate change) ket napardas nga mangsuksukat iti lubong nga kas ammotayo. Dagiti robot ken artificial intelligence ket mangited iti baro nga sakop iti trabaho – ken iti klase ken pakailasenan (identity) nga nakasilpo ditoy. Iti kinakbaknang ngarud iti poder ket kumarkaro nga maummong kadagiti sumagmamano a tao, nga mangperdi iti nakapsot nga pannakareppet ti gimong ken panagtalna iti ekonomiya. Iti nalinis nga angin, iti nalinis nga danom, ken maarado nga daga – nga kangrunaan a kasapulan para iti pannakasalbar ti tattao – ket bumasbassit ken agbalbalin nga nangina a magatang. Iti kombinasyon dagitoy ket kangrunaan nga nangpabaliw iti langa ti politika iti intero nga lubong. Iti panagtipon dagiti nalaka nga telepono ken pannakagun-od ti social media ket nangpalubos kadagiti interesado nga grupo nga nangiruar kadagiti troll armies ken websites nga adda’t palso nga damdamag na nga iso’t nangbukel ti opinyon ngem saan nga pudno, kasta met iti nangimpluwensya kadagiti delikado nga tungtungan kas iti Brexit ken pananglibac ti climate-change ken kadagiti mapaspasamak kaskuma dagiti dadduma nga panagbotos ti pagilyan national elections.

Iti populismo ken iti kabagyan na – iti panangikuspil ti dadduma a puli (racism), pasismo, ken panagsobra wenno extremism – ket gumapo ditoy nga makaburibor a baro nga lubong. Iti kinadesperadoda, dagiti tao ket mapan iti daan, pamilyar, ken nakarkaro nga kinaulpit nga kagagalad iti panagaturay ti politika, maallilaw da nga daytoy iti mangisalbar kanyada manipod iti nalidem nga masakbayan. Iti tulong ti social media, dagiti napadas-ti-panawen nga linteg ti propaganda ket mangpalibeg kadagiti linya nga aggudwa iti kinapudno ken kinaulbod. Iti maysa, daytoy a baro nga teknolohiya ket mangar aramid iti nakarkaro nga kinaawan pasensiya wenno saan ket publiko nga nakurangan ti panangamiris nga mangar-arakup kadagiti nakired a lider nga mangipaay kadagiti banbanag kasukat dagiti nadayaw, ‘disente” a makabael nga agannad.

Maisupiat ditoy nga langa, kasapulan iti Partido Liberal nga mabaliwan iti pakaipapananna.

Iti Partido Liberal ket parte iti nalawa nga tignayan a socio-political nga nangsupyat iti diktadura a Marcos. Ngem iti kinatakneng na iti panangallilaw ken kinakuraddog ket agtultuloy. Tallo pulo nga tawen manipod idi tinalawan ni Marcos ti unget dagiti umili idi 1986, iti bangkay na ket naipunponen kaabay dagiti agpaypayso nga bannuar ti pagilyan, gapo iti baon ni Presidente Rodrigo Duterte. Iti Partido Liberal iti kauunaan nga nangibaga iti nadagop nga pungtot ti pagilyan iti kastoy nga insulto iti pakasaritaan dagiti pasamac (history) tayo.

Ngem nakarkaro pay iti mabalin nga panagsubli’t bileg dagiti Marcos iti partikular, wenno iti naulpit nga panagturay kadagiti sapasap, ti karit iti Partido ket gun-oden ti sibubukel nga hustisya nga maipapan ti gimong. Ti kayat nga sawen daytoy ket dagdagos nga isardeng ken ilinteg dagiti epekto ti politika nga suportado ti agturay (patronage politics) ken aglalo pay, iti naturay nga sistema a geopolitikal maipapan ti gimong ken pang-ekonomiya nga nangpaneknek nga awan ibibyangna daytoy kadagiti kasapulan dagiti tao ken iti masakbayan ti lubong.

Kas Partido nga nagturay iti kalkalpas nga innem a tawen, iti kauunaan nga panawen ti asideg singkwenta a tawen nga nagserbi ti maysa a miyembro na kas Presidente ti Republika, nakabaelan iti panguluan ti Partido Liberal nga mangpabiag kadagiti bukel iti anti-diktadurya, maka-demokrasya (mangsupyat ti tulong ti agturay) nga naimula manipod kalpasan iti EDSA. Sinango na iti nakaro nga kinakurapay ken kinaawan gundaway nga makaala kadagiti serbisyo nga maipapan ti salun-at ken edukasyon babaen, maikadwa dagiti dadduma pay, ti panangpalawa ti programa nga Conditional Cash Transfer, ken iti panangipasa ti Reproductive Health Act ken iti linteg maipapan ti Sin Tax, dagiti buwis manipod kadagitoy ket agtultuloy nga mangpondo iti programa nga Universal Health Care. Iti napigsa nga napasdec na nga mangsupyat ti panagtakaw, buyot para iti panangsungbat ti responsibilidad, ken kampanya para iti mannakilaok nga demokrasya ket nangited iti awan pay nakaaramid nga panagngato ti badyet para kadagiti serbisyo maipapan ti gimong nga awan iti panangngato ti buwis manipod iti sweldo ken iti rebolusyonaryo ken manangwaya nga programa ti Bottom-up Budgeting. Naipakulongna met ti dagiti nalatac a mannanakaw, mairaman iti maysa nga dati a Presidente. Iti natured nga tarigagay na para iti capia mainaig iti Moro Islamic Liberation Front ket nakaurnong ti respeto ken pannakisali iti sangkalungoban a komunidad. Iti aramid na nga nalinis a panaggubyerno ket nangibalin iti Pilipinas nga paborito dagiti gangannaet nga negosyante ken turista. No man pay kasta, dagitoy nga balligi ket naganos pay laeng idi inpasa iti panguluan ti poder mapan iti baro a gubyerno. Agtultuloy a proseso ti demokrasya. Kasapulan ti panawen tapno tumubo dagitoy nga reporma para iti nasisita wenno natalna nga panagapit manipod iti panagdakkel ti ekonomiya ken talna ti politika tapno makaaramid ti nasustansya wenno saan nga makumes nga progreso para iti kinakurapay, kinaawan ti panagpapada, ken pannangiparit (exclusion) – iti uray anya nga administrasyon.

Saan nga maaramid dagitoy iti Partido Liberal laeng. Labes dagiti nagbeddengan (borders) ti pagilyan, kasapulan nga makikadwa daytoy iti sangkalubongan a demokrasya, iti climate defense, ken kapada nga tignayan dagiti aktibista nga mangsangsango kadagiti awan patenggana a problema iti tattao, agrugi iti pannakidangadang para iti kinapudno, ti pinakaimportante nga pundasyon ti hustisya ken kappia. Kasano ngarod nga makaabante ti panguluan ti Partido Liberal? Agpapan iti nalawag a dalan para ti masakbayan, iti Partido ken iti lideratona ket agkasapulan nga agsubli iti napalabas. Kasapulan nga mapantayo iti baba, makisao kadagiti babassit a sektor, ken agbalin nga pudpudno a partido ti tattao. Kasapulan tayo dagiti tao nga mangparegget kadagiti uubbing nga tao, mainayon dagiti maawagan nga millenials, nga agbalin a managtignay nga umili nga siaannugot nga makikadwa a mangtabas iti nasingsingpet nga masakbayan. Kasapulan nga maamwan ken maawatan tayo dagiti dakkel a pagtuokan dagiti tattao ken kinakurapay, ken suktan tayo dagitoy agturong iti kappia ken panagrang-ay. Kasapulan tayo nga ruk-atan dagiti tattao tapno rumang-ayda ken mapadakkel iti middle class. Kasapulan tayo nga usaren dagiti prinsipyo iti mannakitipon a demokrasya ken panagkaykaysa, karbengan dagiti tattao ken hustisya nga maipapan ti gimong, kinasirib nga mangsalaknib iti aglawlaw ken kabaelan nga masustena ti sanikua (sustainability), ken respeto iti panagsasabali (diversity). Ket ditoy nalpas-a-kinapudno tayo, napeligro, ken narikut nga kasasaad, agkaykaysa tayo nga labanan dagiti trolls, naulbod nga damdamag, ken kinaulbod iti naklaro ken napapati nga panagkita iti masakbayan, nga addaan awan-bannog ken nakired a determinasyon, ken addaan kinapudno na naipeksan iti sangaribo a kanito.

Kasapulan nga gandaten iti Partido Liberal ti pangpanggep ken panangpapigsa iti kolektibo nga estratehiya ken aksyon para iti demokrasya a nakasentro kadagiti tattao, dayta ket, demokratiko nga panagtagikua ken kontrol kadagiti sentral ken nasisita para iti panangsustini iti biag: angin, danom, daga, enerhiya, trabaho, panagbalay, panagsalaknib iti salun-at, edukasyon, transportasyon, ken daddumapay. Kasapulan nga aramidenna nga mangdasar iti alternatibo nga sistema maipapan ti gimong ken pang-ekonomiya nga mangited kadagiti kasapulan ti tao ken pagilyan, nga adda’t kapanunotan para iti panangpasubli a kapasidad iti aglawlaw. Maysa a sistema nga mangsupapak kadagiti kangrunaan nga karbengan dagiti umili ken mangbigbig iti panagtagibi da iti law-ang (nature). Maysa a sistema nga mangbigbig nga iti pananakasalbar, iti dignidad, ken iti panangpasayaat iti tao ket nakasilpo iti biag ti komunidad, ken kangrunaan iti biag ti lubong.

Read in Tagalog
Read in English
Read in Visaya

×